Sách 1 Cô-rinh-tô

Bài 30

Người Sa-ma-ri Nhân Từ
Lu-ca 10:25-37

I. Bối Cảnh và Lược Giải.

Câu chuyện này gồm có hai phần: Phần đầu là câu hỏi về việc thừa hưởng sự sống vĩnh phúc. Phần thứ hai là ngụ ngôn về người Sa-ma-ri nhân từ. Chuyên gia Kinh Luật : Người chuyên môn nghiên cứu Kinh Luật Môi-se (Ngũ Kinh). Lúc đầu chỉ có các thầy tế lễ là chuyên gia Kinh Luật. Vai trò của các chuyên gia Kinh Luật tăng lên sau khi dân Do Thái bị lưu đày qua Ba-by-lôn.

Những chuyên gia này là người ghi chép và bảo tồn các truyền thống Do Thái giáo và Kinh Thánh (Cựu Ước). Họ dạy các môn đệ của mình và bảo tồn các truyền thống đó. Một số chuyên gia cũng là những thẩm phán trong hội đồng quốc gia đặc trách phần thi hành các luật lệ Do Thái giáo. Người Sa-ma-ri: Vào năm 722 TCN Sa-ma-ri, thủ đô của vương quốc Y-sơ-ra-ên phía bắc bị thất thủ, vua Sargon lưu đày hầu hết những người lãnh đạo và giàu có đi A-sy-ri; trong khi đó đế quốc A-sy-ri cho các nhóm dân khác đến định cư tại Sa-ma-ri.

Nhóm người Do Thái nghèo nàn, ít ỏi còn lại hòa đồng với các dân tộc mới để sống còn; tuy vậy họ vẫn duy trì việc thờ phượng Đức Gia-huê (Giê-hô-va), giữ và tin Ngũ Kinh (năm sách của Môi-se); tin rằng nên thờ phượng Chúa tại núi Gerizim thay vì Giê-ru-sa-lem. Sự kỳ thị và thù nghịch giữa người Sa-ma-ri và Do Thái có thể bắt nguồn từ nhiều biến cố chính trị lẫn tôn giáo. Người Do Thái cho rằng người Sa-ma-ri chỉ có Ngũ Kinh mà không có các sách Tiên Tri. Vào thời Maccabean người Sa-ma-ri đã bị áp lực dâng hiến đền thờ của họ ở Gerizim cho thần Zues nhưng sau đó ít lâu đền thờ tại Gerizim bị phá hủy.

Vào năm 6-9 SCN người Sa-ma-ri rải xương người chết trên đền thờ tại Giê-ru-sa-lem trong một dịp lễ Vượt Qua. Khoảng năm 52 SCN người Sa-ma-ri tàn sát tập thể một nhóm người Do Thái từ Ga-li-lê đi hành hương Giê-ru-sa-lem. Theo Ma-thi-ơ và Mác câu chuyện có thể xảy ra ở Giê-ru-sa-lem. Lu-ca cho thấy chuyên gia Kinh Luật này hỏi để thử Chúa Giê-su, một người giáo sư đến từ vùng quê và không thuộc nhóm chuyên gia của họ. Sự sống vĩnh phúc chỉ về sự sống đời đời trong thời đại mới hay Thiên Đàng.

Thay vì trả lời Chúa Giê-su hỏi lại chuyên gia kia về Kinh Luật. Điều này chứng tỏ Chúa Giê-su không dạy và hành động ngoài Lời Chúa hay chống lại Lời Chúa trái lại Ngài dạy và giải thích đúng với Kinh Luật được khải thị. Chuyên gia trích Phục 6:4, đây là một phần của lời tuyên xưng mỗi ngày của người Do Thái sùng kính; câu thứ hai trích từ Lê-vi 19:18 Người lân cận: Theo câu Lê-vi 19:18 người lân cận chỉ về người đồng chủng Do Thái; đây cũng là quan niệm của nhiều người Do Thái lúc bấy giờ.

Tuy nhiên Lê-vi 19:34 cũng cho thấy “người lân cận” là người ngoại kiều ở trong nước Do Thái. Chúa Giê-su khen chuyên gia kia hiểu đúng và khuyên ông nên thực hành điều đó. Hiểu biết điều Chúa đòi hỏi chưa đủ, phải thực hành điều Chúa dạy. Chuyên gia này muốn biện minh điều gì? Có thể ông muốn giới hạn ý nghĩa của từ “lân cận” chỉ dành cho người đồng chủng Do Thái, như thế ông sẽ dễ chu toàn hơn. Qua câu chuyện ngụ ngôn Chúa Giê-su chủ trương “người lân cận” là tất cả những người chúng ta đối diện, kể cả người ngoại chủng nữa.

Con đường từ Giê-ru-sa-lem xuống Giê-ri-cô phải đi qua đèo Adummim và những nơi có nhiều hang hố thuận tiện cho bọn cướp ẩn núp. Nạn nhân là một người Do Thái. Thầy tế lễ là người phục vụ Chúa trong đền thờ. Có nhiều lý do khiến thầy tế lễ tránh không giúp nạn nhân như sợ bị lây ô uế, sợ bị gài bẫy để cướp, sợ đụng đến người tội lỗi v.v. Người Lê-vi có thể coi như phụ tá thầy tế lễ lo các việc phục dịch trong đền thờ. Người này có nhìn kỹ nạn nhân nhưng cũng không giúp.

Người tận tình giúp đỡ nạn nhân là một người Sa-ma-ri mà đa số người Do Thái khinh bỉ. Người Sa-ma-ri là hình ảnh của người lân cận tốt và hành động của người Sa-ma-ri là hành động của tình yêu thương. Chuyên gia Kinh Luật hiểu vấn đề nhưng ông ta chưa thể mở miệng nhắc đến tên Sa-ma-ri, (vì kỳ thị) chỉ nói rằng người săn sóc bệnh nhân. Hiểu biết chân lý của Chúa chưa đủ, phải thực hành. Chúa Giê-su cho thấy yêu Chúa cũng sẽ yêu thương người lân cận.

II. Câu Hỏi Thảo Luận.

1. Chuyên gia Kinh Luật này muốn thử Chúa Giê-su về vấn đề gì?
2. Chúa Giê-su nghĩ gì về câu trả lời của chuyên gia Kinh Luật?
3. Hiểu biết chân lý của Chúa là một điều tốt nhưng chưa đủ, Chúa Giê-su dạy chúng ta phải làm gì nữa?
4. Tại sao chuyên gia kia muốn biết rõ “ai là người lân cận” ông?
5. Theo câu chuyện này thầy tế lễ và người Lê-vi là người thiếu những đức tính gì?
6. Theo Chúa Giê-su ai là người lân cận của chúng ta?
7. Một người lân cận nhân từ là người sẽ làm gì?
8. Điều gì chứng tỏ chuyên gia Kinh Luật kia hiểu chân lý của Chúa nhưng chưa thực hành được.?
9. Yêu kính Chúa và yêu thương người khác liên hệ với nhau như thế nào?
10. Theo quan niệm của Chúa Giê-su qua câu chuyện về người Sa-ma-ri, tình yêu thương là một cảm xúc hay là gì khác?
11. Theo bạn, người chuyên gia Kinh Luật, thầy tế lễ và người Lê-vi kia có thừa hưởng được sự sống vĩnh phúc không? Tại sao?
12. Người tín hữu ngày nay có thể “hết lòng, hết linh hồn, hết sức, hết trí yêu kính Chúa và yêu thương người lân cận như mình” không?
13. Nếu “không”, thì tín hữu của Chúa Giê-su khác hơn chuyên gia Kinh Luật, thầy tế lễ và người Lê-vi kia ở điểm nào?
14. Bạn có biết chắc chắn rằng bạn sẽ thừa hưởng sự sống vĩnh phúc không? Tại sao?